Er is iets vreemds gaande in de wereld van het gebruik van kruidengeneesmiddelen. In 2004 is er door de Europese Commissie een richtlijn vastgesteld welke bepaalt dat alleen traditionele kruidengeneesmiddelen die voldoen aan bepaalde criteria als legaal kunnen worden gebruikt binnen de Europese gemeenschap. Deze richtlijn (2004/24/EG) leek aanvankelijk bedoeld om een eenvoudigere registratie mogelijk te maken van deze traditionele kruidengeneesmiddelen t.o.v. de geneesmiddelen uit de farmaceutische setting (zie daarvoor richtlijn 2001/83)

Sinds de aanname van deze richtlijn uit 2004 heeft Europa de inwoners tot 30 april 2011 gegeven om kruidengeneesmiddelen te laten beoordelen door een speciaal voor deze richtlijn opgerichte groep beoordelaars in het Comité voor Kruidengeneesmiddelen (HMPC = Committee on Herbal Medicinal Products). Na die tijd zijn de niet-geregistreerde kruidengeneesmiddelen in principe verboden en illegaal. 

Er valt hier veel over te zeggen, maar dat bewaar ik nog even voor andere artikelen. Interessante achtergrond is te lezen in het artikel van Jessica Alkemade, 'Europa voor het Gerecht' van december 2010 en Een Europese Directieve van Peter Vereecke

In deze bijdrage wil ik vooral een overzicht aanbieden van de kruidengeneesmiddelen die door het kruidengeneesmiddelencomité zijn goedgekeurd. Door de wijze waarop deze wet in elkaar steekt, is de rest dus per 1 mei verboden omdat ze gevaarlijk zouden kunnen zijn voor de volksgezondheid.

Ik zou eerder willen pleiten voor een zwarte lijst van kruidengeneesmiddelen waarvan bewezen is dat ze schadelijk zijn en onder welke omstandigheden. Dat lijkt me beter dan een witte lijst van goedgekeurde kruiden waarbij de rest automatisch 'zwart' wordt.

OVERZICHT VAN NIET-VERBODEN TRADITIONELE KRUIDENGENEESMIDDELEN (7 JANUARI 2011)
De informatie die hieronder is te vinden is afkomstig van twee bronnen op de site van de European Medical Agency (EMA), namelijk Overview (december 2010) en de document library (waarbij je kiest voor het documenttype 'Herbal - Community Herbal Monograph). De HMPC maakt voor ieder onderzoek dat ze doen een monografie op waarin de gegevens staan samengevat: soms worden aanvragen afgekeurd en soms goedgekeurd. Op het moment van schrijven stonden er 144 documenten in de lijst, waarvan sommige documenten over hetzelfde kruidengeneesmiddel in verschillende stadia. Uiteindelijk zijn er 59 kruidengeneesmiddelen goedgekeurd.
 
Deze lijst van 59 komt niet overeen met de hoeveelheid goedgekeurde kruidengeneesmiddelen volgens de overview. Daar lijkt eerder sprake te zijn van een goedkeuring van 78 kruiden. Onderaan de lange lijst staan de kruiden van de overview die niet terug te vinden zijn in de monografie-documenten. 

Na contact met de heer van Galen - die als één van de Nederlandse vertegenwoordigers werkzaam is binnen de HMPC - blijkt dat de beide lijsten niet helemaal synchroon lopen, en dat het computersysteem nog niet helemaal optimaal werkt. Er wordt om de twee maanden een nieuwe overzichtslijst gepubliceerd door het HMPC.

De (F) staat voor Final Opinion Adopted. TU=Traditional Use; WEU=Well Established Use. De links verwijzen naar de monografie-pdf's van het HMPC. Tussen haakjes is de datum toegevoegd waarop het kruidengeneesmiddel is goedgekeurd.

Update april 2011: Voor discussie/gedachtenuitwisselingen kun je óf terecht bij de bijhorende pagina op Nujij.nl of onderaan dit artikel. Verder is het in mijn ogen van belang om te weten dat als de kruiden die NIET op deze lijst staan, dat niet wil zeggen dat ze in het algemeen verboden zijn, maar wel verboden als zijnde kruidengeneesmiddel. Ze blijven dan wel vaak onder de voedsel- en warenwet vallen.


(1-10)
Absinthii herba (F, TU) (Artemisia Absinthium L, Herba, (alsem) 16 juli 2009)
Aloe (F, WEU) (26 oktober 2006)
Althaeae radix (F, TU) (Althaea officinalis L (marshmallow root), 14 mei 2009))
Anisi aetheroleum (F, TU) 
Anisi fructus (F, TU) (Pimpinella anisum,L; Anisi fructus; aniseed, 5 juli 2007)
Arctii radix (F, TU) (Arctium lappa L., radix, 3 januari 2011)
Avenae fructus (F, TU) (Avenae fructus, 4 september 2008)
Avenae herba (F, TU) (Avena Sativa, Avena Herba, haver, 4 september 2008)
Betulae folium (F, TU) (Betulae folium, berkenblad, 8 mei 2007)
Boldi folium (F, TU) (Peumus boldus, 13 januari 2009) 

(11-20)
Calendulae flos (F, TU) (Calendula officinalis, 8 mei 2008)
Centaurii herba (F, TU) (Centaurium erythraea Rafn, 11 maart 2009)
Curcumae longae rhizoma (F, TU) (4 februari 2010)
Echinaceae pallidae radix (F, TU) chinacea pallida (nutt.), Radix (16 juli 2009)
Echinaceae purpureae herba (F, TU+WEU) ( Echinaceae purpureae herba; purple coneflower herb, 8 mei 2008)
Eleutherococci radix (F, TU) (Eleutherococcus senticosus (Rupr. et Maxim.), 8 mei 2008)  
Equiseti herba (F, TU) (Equisetum arvense L.; Equiseti herba, 3 juli 2008)
Foeniculi amari fructus (F, TU) (Foeniculi amari fructus, bitter fennel fruit, 6 augustus 2007)
Foeniculi amari fructus aetheroleum (F, TU) (5 juli 2007)
Foeniculi dulcis fructus (F, TU) (6 augustus 2007)
 
(21-30)
Frangulae cortex (F, WEU) (Rhamnus frangula cortex, 26 oktober 2006)
Gentianae radix (F, TU) (Gentiana Lutea L., Radix, 8 maart 2010)
Hamamelidis cortex (F, TU) (Hamamelia Virginia Cortex, 23 maart 2010)
Hamamelidis folium (F, TU)  (Hamamelis virginina, folium, 23 maart 2010)
Harpagophyti radix (F, TU) (duivelsklauwwortel, 6 november 2008)
Hippocastani semen (F, TU+WEU) (aesculus hippocastanum L., semen, 16 juli 2009)
Hyperici herba (F, TU, WEU) (Hypericum performatum, medisch gebruik) en traditioneel gebruik,  20 december 2009)
Leonuri cardiacae herba (F, TU) (hartkruid, hartgespan, 20 december 2010)
Lini semen (F, TU+WEU) (linseed; Linum usitatissimum L., 26 oktober 2010)
Lupuli flos (F, TU) (Humulus lupulus L., 11 juli 2008)

(31-40)
Meliloti herba (F, TU) (Melilotus officinalis, 3 juli 2008)
Melissae folium (F, TU) (Melissae folium; melissa leaf, 31 oktober 2007)
Menthae piperitae aetheroleum (F, TU+WEU) (Mentha x piperita L.; pepermuntolie, 31 oktober 2007)
Menthae piperitae folium (F, TU) pepermuntblad (5 juli 2007)
Orthosiphonis folium (F, TU)  (Orthosiphon stamineus Benth., folium, 3 januari 2011)
Passiflorae herba (F, TU) (Passiflora incarnata L.; Passiflorae herba; passiebloem, 7 september 2007)
Plantaginis ovatae semen (F, WEU) 
Plantaginis ovatae seminis tegumentum (F, WEU) (ispaghula husk; Plantago ovata Forssk., 26 oktober 2006)
Polypodii rhizoma (F, TU)  (Polypodium vulgare L., 6 november 2008)
Primulae flos (F, TU) (Primula veris L.; Primula elatior (L.) Hill; Primulae flos; primulabloem, 7 september 2007)

(41-50)
Primulae radix (F, TU) (Primula veris L.; Primula elatior (L.) Hill; Primulae radix; Primulawortel, 7 september 2007)
Psyllii semen (F, WEU) (psyllium seed; Plantago afra L.; Plantago indica L, 26 oktober 2006)
Rhamni purshianae cortex (F, WEU) (Rhamni purshianae cortex; cascara, 7 september 2007)
Rhei radix (F, WEU) (Rheum palmatum L.; Rheum officinale Baillon; rabarber wortel, 30 oktober 2007)

Ribis nigri folium (F, TU) (zwarte bes, 30 juni 2010)
Rusci aculeati rhizoma (F, TU) (Rusci aculeati rhizoma; butcher’s broom, 4 september 2008)

Salicis cortex (F, TU+WEU) (wilgenbast, 14 januari 2009)
Salviae officinalis folium (F, TU) (3 februari 2010)
Sambuci flos (F, TU) (Sambucus nigra L.; Sambuci flos, 3 juli 2008)
Sennae folium (F, WEU) (26 oktober 2006) 

(51-59)
Sennae fructus (F, WEU) (26 oktober 2006)
Solidaginis virgaureae herba (F, TU) (Solidago virgaurea, 4 september 2008)
Thymi aetheroleum (F, TU) (Thymus vulgaris L., thymus zygis Loefl. ex L, aetheroleum, thijmolie, 20 december 2010)
Thymi herba (F, TU) (Thijmkruid, 30 oktober 2007)
Urticae herba (F, TU) (Urtica dioica L.; Urtica urens L.; Urticae herba, 4 september 2008)
Valerianae radix (F, TU+WEU) 
Valerianae radix/Lupuli flos (F, TU+WEU) (Valeriaan, wortelhop, 2 september 2010)
Verbasci flos (F, TU) (Verbascum thapsus, 3 juli 2008)
Vitis viniferae folium (F, TU+WEU) (
wijnstokblad, 3 januari 2011)


WEL IN OVERVIEW, NIET IN MONOGRAFIE-DOCUMENTEN:
Agni casti fructus (F, TU+WEU) 
Centellae asiaticae herba (F) 
Cimicifugae rhizoma (F, WEU) 
Echinaceae purpureae radix (F, TU)
Euphrasiae herba (F)
Hamamelidis folium et cortex aut ramunculus destillatum (F, TU)
Juniperi aetheroleum (F, TU)
Juniperi pseudo-fructus (F, TU)
Mate folium (F, TU)  
Quercus cortex (F, TU) 

Rosmarini aetheroleum (F, TU) 
Rosmarini folium (F, TU) 
Salviae officinalis aetheroleum* (F) 
Tanaceti parthenii herba PF, TU) 
Taraxaci folium (F, TU) 
Taraxaci radix cum herba (F, TU)  
Tormentillae rhizoma (F, TU)  
Urticae folium (F, TU) 
Violae tricoloris herba (F, TU) 

Zie verder ook: Eerst Natuurlijke Middelen en dan pas Farmaceutische Producten (januari 2011)