Sinds de introductie van Roundup (vooral bestaand uit glyfosaat) van Monsanto in 1974 is het een zeer populaire onkruidverdelger geworden. Zó populair dat zelfs in 1996 gewassen erop werden aangepast. In dat jaar kreeg Monsanto toestemming om genetisch gemanipuleerde sojaplanten te gebruiken op de Amerikaanse akkers. Deze sojaplanten waren bestand tegen het gif dat Roundup heet. Al het groene om de sojaplanten heen stierf af, maar de sojaplanten groeiden onverminderd door vanwege een gen van de bacterie Agrobacterium (zie voor meer details: De Genetische Verandering van Soja door Monsanto).

Er is echter flink de klad aan het komen in de effectiviteit van Roundup. In de VS waar 90% van de sojavelden worden gezaaid met het zaad van Monsanto, ontstaat er steeds meer zogenaamd superonkruid ("Superweeds") dat resistent is geworden tegen het glyfosaat dat in het Roundup zit.

Zodra inderdaad blijkt dat het sproeien van roundup niet zo veel zin meer heeft, is het natuurlijk ook compleet zinloos om extra te betalen voor het genetisch gemanipuleerde sojazaad van Monsanto (om nog niet te spreken over al de andere GM-gewassen die gebaseerd zijn op Roundup, de zogenaamde roundup-ready gewassen zoals katoen en mais)

In het plaatje kun je zien dat er al in minstens 22 staten superonkruid is ontstaan. Volgens prof. Cummins bestaat het risico dat er een soort van 'genetische wapenwedloop' zou kunnen ontstaan met deze onkruidvormen. Als namelijk blijkt dat steeds meer onkruid net zoals het genetisch gemanipuleerde soja gewoon bestand is tegen roundup, dan zou het wel eens zo kunnen zijn dat Monsanto een nieuwe alles-vernietigende onkruidverdelger maakt waar dan weer een nieuwe tweede generatie sojaplanten genetisch op moet worden aangepast.

Op deze manier gebruik je het genetisch materiaal van soja als een soort knutselpakket waar je dan weer eens wat genen van die bacterie instopt, dan weer eens iets van die bacterie of misschien wel van een of ander insect of wie weet is er wel een resistent gen te vinden in een of andere muizensoort? Dan is het wachten totdat er weer nieuwe resistent onkruid ontstaat die zich ook hier weer op aanpast. Ik zou denken dat dit pad niet een pad is dat we zouden willen gaan verkennen met elkaar.

GLYFOSAAT EN HET ENZYM EPSPS
Er is inmiddels het nodige onderzoek gedaan naar de manier waarop bepaalde soorten onkruid resistent worden tegen de herbicide Roundup. Het werkingsmechanisme van het glyfosaat in Roundup komt er vooral op neer dat het voorkomt dat er een bepaald enzym wordt aangemaakt: EPSP synthase (zie illustratie)

Dit enzym is onmisbaar bij de productie van bepaalde aminozuren zoals phenylalanine, tryptofaan en tyrosine. Als een plant niet in staat is om deze essentiële aminozuren te maken zal het sterven.

In de genoemde bacterie Agrobacterium is een EPSP-synthase variant, genaamd CP4 EPSPS gen gevonden dat dus een ander enzym heeft dat ook in staat is de betreffende aminozuren te maken. Dit enzym wordt echter niet geblokkeerd door roundup/glyfosaat.

Nu we zo een idee hebben van het werkingsmechanisme kunnen we het onderzoek dat gedaan is naar de nieuwe 'superweeds' beter plaatsen. Zo is er uit een onderzoek van Gaines e.a. (2009, zie link onder) gebleken dat veel van het nieuwe onkruid als tegenreactie op veel nieuwe plaatsen op haar chromosomen nieuwe EPSPS-genen heeft aangemaakt, soms wel 5 tot 160 keer zoveel als normaal!

Op deze manier wordt er veel en veel meer van het enzym aangemaakt waardoor er genoeg overblijft (na blokkades door glyfosaat) om toch de benodigde aminozuren te kunnen produceren. Een andere techniek is het lichtelijk aanpassen van het enzym waardoor het beter in staat is zich te weren tegen glyfosaat. Cummins schrijft over de mogelijkheid dat de glyfosaat moleculen al voordat ze hun kwaad kunnen aanrichten al gevangen worden in vochtbelletjes of vacuoles.

CONCLUSIE

Steeds meer plantensoorten worden resistent tegen het onkruidverdelgingsmiddel Roundup van de chemiereus Monsanto. Hierdoor biedt het steeds minder voordelen om nog gebruik te maken van het duurdere genetisch gemanipuleerde 'Roundup-ready' zaad van Monsanto. Immers, de gewassen waren juist gemodificeerd om zo als enige bestand te zijn tegen het gif. Er ontstaat nu steeds meer superonkruid dat zich genetisch heeft weten aan te passen aan de bedreiging. Zodra er gestopt zou worden met het gif zou het zomaar kunnen dat er een ware explosie van onkruid kan ontstaan omdat de genen zich hebben ingesteld op maximale productie van het enzym EPSP-synthase.

Het lijkt dan ook verstandig dat Europa lering trekt uit deze ontwikkelingen in de Verenigde Staten en niet dezelfde fout gaat maken door ook hier allerlei 'roundup-ready' genetische gewassen te introduceren op de velden met het gevolg dat we ook hier met supersterk onkruid te maken zullen krijgen.

EXTRA: ENKELE RESISTENTE ONKRUIDSOORTEN
Hieronder volgen enkele plantensoorten die resistent zijn geworden tegen glyfosaat/roundup (soms in het Engels):
- Asiatic dayflower (Commelina cumminus L)
- Common lambsquarters (Chenopodium album L)
- wild buckwheat (Polygonum convolvulus L)
- Canadese Fijnstraal (uit Meer Onkruid Resistent tegen Glyfosaat, juli 2009)
- Ambrosia Artemissifolia
- Horseweed (Papegaaienkruid of Meelganzenvoet)
- Ambrosia  Trifida L.
- Palmer Pigweed (Amaranthus palmeri, bestudeerd in het onderzoek van Gaines e.a.)
- Rough fruit amaranth (Amaranthus tuberculatus)
- Johnson grass (Sorghum halepense, in Argentinië en Brazilië)
- Mexican fireplant (Euphorbia heterophylla, in Argentinië en Brazilië)


Bronnen:
- Farmers cope with roundup-resistant Weeds (New York Times, april 2010)
- Glyphosate Resistance in Weeds: the Transgenic Treadmill (prof. Cummins, may 2010)
- Inhibitors of Aromatic Amino Acid Biosynthesis (Plant and Soil ed., 2005, herkomst illustratie EPSPS/Glyfosaat)
- Gene Amplification confers glyphosate Resistance in Amaranthus Palmeri (Gaines, TA, december 2009)