Het boek 'De depressie epidemie' van Trudy Dehue schetst een fascinerend beeld van de wijze waarop de farmaceutische industrie haar pillen probeert op de markt te krijgen (1). Zoals beschreven in (2) zijn er tegenwoordig veel zogenaamde 'Commerciële Research Organizations' die volledig betaald door de farmaceutische bedrijven, o.a. het testtraject verzorgen. Deze bedrijven adverteren met leuzen als 'Wij zorgen ervoor dat uw pillen worden geregistreerd'.

Een lastig verschijnsel binnen deze sector is het welbekende placebo-effect (3). Mensen blijken namelijk ook regelmatig aardig op te knappen zodra je ze een placebo geeft. Dat is natuurlijk niet gunstig als je cliënten  met een nep-pil net zoveel opknappen als met je dure nieuwe medicijn. Maar ook hiervoor worden creatieve oplossingen bedacht.

Wat blijkt nu namelijk het geval te zijn: regelmatig wordt er bij de selectie van 'geschikte' proefpersonen een voorselectie gemaakt. Alle proefpersonen krijgen dan in de eerste ronde een placebo voorgeschreven, en na afloop wordt dan gekeken welke mensen positief reageerden op een placebo. Deze zogenaamde 'placebogevoelige mensen' worden dan vervolgens verwijderd uit de selectie, waardoor vooral de niet-placebogevoelige mensen overblijven.

Via deze smerige truc zou het placebo-effect bij het uiteindelijke onderzoek minder krachtig zijn omdat de mensen die er gevoelig voor zijn er al uit zijn verwijderd. Het verschil met de medicijngroep zou hierdoor groter worden want de kans op spontaan placebo-herstel wordt dan kleiner.

Toch blijkt de realiteit - gelukkig - weerbarstiger. Uit een onderzoek van Lilly medewerkers bleek dat het placebo-effect in deze eerste ronde vaak minder sterk was. Zij verklaarden dit omdat tijdens de voorrondes er geen sprake was van een zogenaamd 'dubbel-blind' opzet. Met andere woorden: degenen die de placebo's verstrekten wisten zelf precies dat ze alleen placebo's uitdeelden. Dit zou ook hun neerslag hebben gehad op de proefpersonen. Zodra dan de tweede, echte ronde begon trad het placebo-effect toch weer krachtig op.


VOETNOTEN
(1) Trudy Dehue - De Depressie-epidemie, 2008, Amsterdam: Augustus. Ik maak hierbij gebruik van hoofdstuk 7: de onderzoeksindustrie, pagina's 168-197.
(2) De Wetenschappelijke Huurlingen van de Farmacie - http://waterput.yolasite.com/artikelen/de-huurwetenschappers-van-de-farmacie
(3) Mag je anti-depressiva ook alleen voor het placebo-effect voorschrijven - http://waterput.yolasite.com/artikelen/mag-je-antidepressiva-ook-alleen-voor-het-placebo-effect-voorschrijven-