Update 10 oktober 2011:
In de griepprik voor het jaar 2011-2012 zitten dit keer exact dezelfde griepvirusstammen als in 2010-2011, waarbij we wéér beschermd moeten worden tegen de Mexicaanse griep. Hoe is het toch mogelijk dat als je een echte griep krijgt die je zelf bestrijdt dat je haast immuniteit ontwikkelt voor die variant, terwijl je ieder jaar maar weer grotendeels dezelfde griepstammen krijgt ingespoten en schijnbaar geen enkele immuniteit ontwikkelt die langer dan een half jaar standhoudt? Lees voor wat meer achtergronden over de griepprik van 2011-2012 een nieuw artikeltje over Influvac (2)

Update 9 oktober 2011
: Finland vergoedt schade aan 79 slachtoffers van mexicaans griepvaccin Pandemrix. Zij ontwikkelden allemaal narcolepsie tezamen met andere medische aandoeningen (1).

We kunnen ons allemaal nog wel de maatschappelijke onrust herinneren van eind 2009. Door Ab Osterhaus, de Gezondheidsraad, het RIVM en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn we destijds zó bang gemaakt voor het maatschappijverlammende, dodelijke pandemische virus dat we zelfs onze baby's en peuters hebben laten inenten, vaak nog met twee prikken ook. We hoorden specialisten dreigen met beelden van kleine kinderen die aan longapparaten op de intense-care units zouden kunnen komen te liggen als we die inenting niet zouden nemen.

Later bleek het allemaal nogal sterk mee te vallen: eigenlijk was de Mexicaanse griep niet veel meer dan een onschuldig griepvirusje. Vele landen in Europa zijn blijven zitten met miljoenen aan vaccins die ze niet meer kwijt konden. Ook is er de nodige aandacht gekomen over de vraag hoe het mogelijk is geweest dat organisaties als de WHO en onze Gezondheidsraad er zó ontzettend naast hebben kunnen zitten.

In augustus 2010 kwamen tegenstrijdige berichten naar buiten over een eventuele belangenverstrengeling bij de beslissingscommissies in de WHO: sommigen benadrukten dat er niets aan de hand is, en anderen vertellen juist dat er wel degelijk belangenverstrengelingen waren (zie ook lijst)  In hoeverre je een intern onderzoek van de WHO naar zichzelf 100% kunt vertrouwen blijft natuurlijk discutabel, maar in dit artikel wil ik vooral kijken naar de toekomst.

Want er is iets bijzonders aan de hand met de samenstelling van de nieuwe jaarlijkse griepprik. De seizoensgriep wordt ieder jaar ijverig samengesteld door mensen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Zij kiezen de virusstammen waarvan zij inschatten dat ze een grote kans maken over de wereld te trekken. Er ontstaat zo ieder jaar een cocktail van drie virussen waar de kwetsbare wereldburger tegen beschermd dient te worden.  Laten we eens kijken wat er op het programma staat voor de komende winter 2010-2011:

Samenstelling Griepprik 2010-2011:
- A/California/7/2009 (H1N1) (=Mexicaanse Griep)
- A/Perth/16/2009 (H3N2)
- B/Brisbane/60/2008 (ook in griepprik van 2009-2010)
(bron, pdf (3)

Als eerste valt op dat onze grote vriend, het vaccin tegen de Mexicaanse griep er ook weer bij zit. De groep die vorig jaar al twee keer is ingeënt tegen de Mexicaanse griep, wordt nu nóg een keer ingeënt tegen deze Mexicaanse griep. Is het geheugen van ons lichaam zó beperkt dat we drie keer in een jaar tijd moeten worden ingeënt met dezelfde virusstam?

Ten tweede valt op dat de derde uit het lijstje (B/Brisbane/60/2008) ook vorig jaar al een onderdeel uitmaakte van de griepprik. Dus ook hiervoor geldt dat de miljoenen kwetsbare mensen een vaccin krijgen dat ze vorig jaar ook al gehad hebben.

Samenstelling Griepprik 2009-2010:
A/Brisbane/59/2007 (H1N1) -achtige stam (A/Brisbane/59/2007 IVR-148)
A/Brisbane/10/2007 (H3N2) -achtige stam (A/Uruguay/716/2007 NYMC X-175C)
B/Brisbane/60/2008 –achtige stam (B/Brisbane/60/2008)

Eigenlijk bestaat de griepprik voor 2010-2011 voor tweederde uit vaccins van vorig jaar. Er is alleen één nieuwe virusstam en dat is die middelste uit het lijstje (A/Perth/16/2009).

Is het niet vreemd dat miljoenen mensen worden ingeënt met een griepprik die voor het grootste bestaat uit ingrediënten die diezelfde mensen een jaar geleden ook al gehad hebben? Je zou bijna denken dat de WHO niet wist wat ze anders in de cocktail moesten doen, en daarom maar twee oude beestjes van stal hebben gehaald, simpelweg omdat er niet genoeg jonge nieuwe virussen waren.

Dit bericht zal ik ook naar het RIVM sturen met daarbij de vraag hoe wenselijk het is dat tweederde van de komende griepprik 'oude vaccins' bevat, waarmee mensen moeten worden ingeënt. Is het niet redelijker om gewoonweg een jaar over te slaan omdat er geen nieuwe bedreigingen meer zijn?

Waarom MOET de WHO ieder jaar een mondiale griepprik samenstellen die uit drie varianten bestaat, zelfs al zijn er geen of haast geen nieuwe virussen bekend? Waarom is de RIVM of de Gezondheidsraad niet kritisch over de verplichting om steeds maar weer opnieuw DRIE virusstammen in de griepprik te hebben, ook al zijn twee ervan al uitgedeeld het afgelopen jaar? Het automatisme om een griepprik samen te stellen lijkt belangrijker dan een rationele overweging.

Hieronder als afsluiter nog een citaat uit de sectie 'veelgestelde vragen' van het RIVM:

Ik heb vorig jaar al een griepprik gehaald, moet ik dan ook dit jaar een griepprik halen?

Ja. U moet elk jaar een griepprik halen omdat het griepvirus steeds verandert. Elk jaar zijn er andere griepvirussen, dus u kunt elk jaar weer opnieuw griep krijgen. Daarom heeft de griepprik elk jaar een andere samenstelling. Deze wordt afgestemd op de virussen die naar verwachting de komende winter veel voorkomen. 
 


Via Nujij.nl heb ik ook aandacht gevraagd voor dit verschijnsel. Je kunt daar ook een aantal reacties lezen.

UPDATE 16 SEPTEMBER 2010
Op 31 augustus 2010 had ik een mail gestuurd naar het RIVM met daarin de vragen die in dit artikel worden aangestipt. Ik kreeg daarop enkele weken later een net en zorgvuldig antwoord. In dit antwoord werd inderdaad bevestigd dat het twee bekende virusstammen zijn die in de griepprik van 2010-2011 zitten, maar dat dit niet zo heel relevant zou zijn omdat de vaccins meestal maar een half jaar tot een jaar beschermen. Dit was nieuwe informatie voor me die tijdens het schrijven van dit artikel nog niet op de website van het RIVM was terug te vinden.

Wellicht mede door mijn vraag is er nu op verscheidene plaatsen een toevoeging verschenen. Op de oorspronkelijke vraag 'Ik heb vorig jaar al een griepprik gehaald, moet ik dan ook dit jaar een griepprik halen?' is nu een uitgebreider antwoord te lezen, met daarin een voor mij wat paradoxaal aandoende combinatie van informatie:

Ja. U moet elk jaar een griepprik halen omdat het griepvirus steeds verandert. Elk jaar zijn er andere griepvirussen, dus u kunt elk jaar weer opnieuw griep krijgen. Daarom heeft de griepprik elk jaar een andere samenstelling. Deze wordt afgestemd op de virussen die naar verwachting de komende winter veel voorkomen. De griepprik jaarlijks halen is ook nodig omdat het vaccin (meestal) ongeveer een half jaar tot een jaar bescherming biedt. (bron RIVM)

Misschien lees ik iets verkeerds, maar eigenlijk zou je het ook zo kunnen verwoorden: zelfs al zou de samenstelling van de griepprik exact hetzelfde zijn als vorig jaar dan is het toch nodig om je opnieuw te laten vaccineren omdat een vaccin meestal toch maar een half jaar tot een jaar bescherming biedt.

Ik vraag me of het inderdaad zo is dat een vaccin maximaal een jaar bescherming biedt. Is daar wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, of is wellicht deze zin toegevoegd om het publiek te sussen zodat ze gewoon trouw hun griepprik blijven nemen? Graag zou ik nadere informatie van onafhankelijke virologen willen ontvangen over deze kwestie.

Zie ook de interessante uitzending van Zembla van 22 november 2010 over het nut van de griepprik
Illustratie afkomstig van MSN-nieuws (Bejaarden maken het goed na verkeerde injectie)

VOETNOTEN
(1) Over Finse vergoedingen door narcolepsie-ontwikkeling door mexicaans griepvirus zie: http://pandemrix.punt.nl/?r=1&id=558041
(2) Influvac van 'onze farmaceutische vrienden' van Abbott Biologicals is de naam voor het griepprik van 2011-2012. Lees meer op:
http://pandemrix.punt.nl/?r=1&id=558114
(3) Schijnbaar gebruikt het ministerie van volksgezondheid ieder jaar precies dezelfde URL met daarin dezelfde bestandsnaam, want de link naar de samenstelling van influvac 2010-2011 verwijst nu naar de nieuwe 2011-2012 variant. Voor een oude beschrijving kun je terecht op: