In het boek 'De Depressie Epidemie' van Trudy Dehue wordt aandacht besteed aan een interessant en uitermate verontrustend verschijnsel in de wereld van het testen van nieuwe farmaceutische producten. Ik heb het hier over de ongekende macht van zogenaamde CRO's, oftewel Commerciële Research Organisaties. Hieronder worden ze beschreven door Dehue:

"Vanwege de grote financiële belangen die ermee gemoeid zijn, verplaatste het geneesmiddelenonderzoek zich steeds meer van academische onderzoeksorganisaties naar commericiële onderzoeksorganisaties. 

Deze onderzoeksbedrijven, bekend staand als CRO's, kunnen het werk sneller en goedkoper doen, omdat ze geen andere taken hebben en geen last hebben van ethische commissies die veel tijd vragen voor het beoordelen van een projectvoorstel.


Ook zijn deze commerciële onderzoeksorganisaties voor hun bestaan volledig afhankelijk van hun opdrachtgevers. Ze zien het dus niet als hun taak deze te controleren, maar te helpen medicijnen op de markt te krijgen. Dat drukken ze openlijk uit in hun slogans, zoals 'Supporting the successful outcome of clinical investigations' (SMO-USA) of 'Your partner from bench to market' (Clinquest Inc.), evenals hun lijsten 'success stories' met middelen die ze geregistreerd hebben gekregen (PRA International(3))." (p.175)

 

In 2003 zouden deze Commerciële onderzoekers maar liefst 64% van het geneesmiddelenonderzoek hebben uitgevoerd. Deze onderzoekers – die dus rechtstreeks worden betaald door de farmaceutische opdrachtgevers – hebben bijna tweederde van al het geneesmiddelenonderzoek gedaan en dat was in 2003. Mirowski en van Horn (2) voorspelden dat het in 2006 tegen de 90% zou aanlopen. Ik ben benieuwd hoe ernstig het momenteel inmiddels is gesteld.

Deze CRO's zijn ook kolossale bedrijven. Het bedrijf PRA International, bijvoorbeeld, had in 2006 wereldwijd 2700 werknemers met filialen in alle continenten. Dehue beschrijft verder hoe dit bedrijf zich ook profileert met hun uitgebreide voorraad aan proefpersonen:

"Behalve met de medicijnen die het op de markt kreeg, prijst het zichzelf aan met ruim 20.000 'betrouwbare proefpersonen' bestaande uit 'gezonde mannen en vrouwen' of indien nodig 'ouderen, post-menopausale vrouwen, obese mensen, diabetici en astmatici'. Speciale vermelding krijgt het grote bestand aan proefpersonen in Zuid-Afrika, die aan vele ziekten lijden en graag meedoen 'omdat ze daarmee gratis gezondheidszorg krijgen'.

...Op basis van cijfers uit de commerciële onderzoeksbranche zelf concludeerde dit artikel (1) dat de tien grootste van deze beursgenoteerde miljoenenbedrijven in 2004 een bestand van 640.000 proefpersonen hadden. De jaaromzet van de commerciële onderzoeksorganisaties steeg tussen 2001 en 2007 van 7 miljard naar 17,8 miljard dollar" (pp. 175-176)

Omdat het beursgenoteerde bedrijven betreft worden de ontwikkelingen tijdens de testfase ook nauwlettend gevolgd, met grote financiële gevolgen als een bepaald medicijn goede voorlopige resultaten laat zien, of juist niet.

Ook hier schetst Dehue een krachtig beeld van hoe het eraan toe gaat in de berichtgeving tijdens de ontwikkelingsfase:

"Niet alleen het slikken van medicijnen, maar ook het testen ervan is daardoor big business geworden. Beleggers houden de onderzoeks en registratieautoriteiten nauwlettend in de gaten. Deze werken dus onder grote druk van zowel de bedrijven als hun aandeelhouders. Bij positieve uitkomsten van een experiment kan de aandeelhouderswaarde van een farmaceutisch bedrijf aanzienlijk stijgen en deze beweegt zelfs mee met tussenuitslagen van de tests.

Scoren proefpersonenen tijdens een experiment hoger op een meetschaal, dan vertalen belegginsadviseurs dat onmiddellijk in gouden bergen. Dat resulteert in een nieuwe taal, die moeiteloos medische en economische terminologie combineert:

'Op dinsdag maakte Epix Pharmaceuticals bekend dat zijn fase II-test van het experimentele medicijn PRX-03140 'overtuigende' resultaten liet zien.

Alzheimerpatiënten die gedurende twee weken oraal een dosis van 150 mg PR-03149 per dagen kregen, bereikten een gemiddelde vooruitgang van 5,7 punten op de cognititeve subschaal van de Alzheimer Beoordelingsschaal (ADA-cog).

Met 50 mg dagelijks vertoonden ze 1,1 punt vooruitgang. Patiënten die een placebo kregen gingen 0,2 punten achteruit […] Investeerders zijn opgetogen over de resultaten en hebben de aandelen Epix met 35,3% oftewel met 1,05 dollar naar 4,02 dollar, sterk doen rijzen in de handel van dinsdag'

Het lijken de paardenraces wel in plaats van een test met verwarde oude mensen. En dan te bedenken dat deze proef van twee weken zich nog slechts in fase II bevond van het hele onderzoeksproces, waarna er nog een langer durende fase III moet komen met veel meer proefpersonen. Bij negatieve berichten volgen er dan even heftige speculaties over mislukking van het geteste middel, samen met het advies aandelen te verkopen van het betrokken bedrijf. (pp. 173-174)

Voetnoten

(1) Shuchman, M. (2007). Approving the vegus nerve stimulator for depression. New England Journal of Medicine, 356 (16), pp.1604-1607. (in Dehue, 2008, p. 311) 
(2) Mirowski, P. & Horn, R. van (2005). The contract research organization and the commercialization of scientific research.
Social Studies of Science, 35 (4), pp. 503-548.

(3) PRA International heeft ook vestigingen in Nederland. Bijvoorbeeld in het Groningse Zuidlaren. Je kunt meer over hen te weten komen via https://volunteer.praintl.com/NL