Reeds in november 2006 schreef ik over de cholesterolbedrog waarbij ik vooral een brief van professor Hartenbach aanhaalde waarin hij kernachtig de kritiek opsomde ten opzichte van de populaire visie dat een verhoogd cholesterolgehalte de kans verhoogt op hart- en vaatziekten. Hebben we hier te maken met een goed op de markt gezette mythe geschapen door belanghebbende partijen in de wetenschap, farmacie en voedingsindustrie, of zijn de critici ten opzichte van de cholesterolmythe maar rare complotdenkers die overal wat achter zoeken?

Als uitgangspunt voor een nader onderzoek naar de achtergronden van de mogelijke cholesterolmythe wil ik gebruik maken van de informatie die werd gegeven in de verschillende uitzendingen van Tros Radar in 2007 en 2008. Er is op hun site zelfs een dossier te vinden over Cholesterol en Statines (=cholesterolverlagers); ook worden er nog steeds commentaren geplaatst het bijbehorende cholesterol/statine-forum.

Ik gebruik hiervoor de laatste uitzending van 21 januari 2008 (in dossier terug te vinden als linkervideo getiteld 'Cholesterol-Statines'. Meer achtergrond ook op een schriftelijke bijlage bij het programma. Er blijkt in de wetenschappelijke wereld geen unanieme overeenstemming te zijn dat 'hoog'-cholesterol per definitie slecht is voor mensen. Een groep wetenschappers heeft zich verenigd in  'The International Network of Cholesterol Sceptics' (THINCS). Zij plaatsen hun vraagtekens bij het massale gebruik van statines om het cholesterolniveau te verlagen. In Nederland zouden maar liefst anderhalf miljoen mensen statines (zoals Crestor, Lipitor en Zocor) gebruiken, en wereldwijd 25 miljoen.

Je kunt je voorstellen dat dat enorme hoeveelheden farmaceutische producten zijn die heel wat inkomsten vertegenwoordigen voor de betrokken farmaceutische bedrijven. In Nederland gaat zelfs 8 procent van het totale budget aan medicijnen op aan statines, zo'n 350 miljoen euro per jaar.

Naar aanleiding van de eerste uitzendingen in 2007 is er felle kritiek gekomen van doktoren, patiënten en de hartstichting. In het Vara-programma 'De Leugen regeert' kwam Yvo Smulders aan het woord en hij stelde dat door de uitzending zo'n 4 mensen op de 100 zouden sterven als ze geen statines meer zouden gebruiken.

Opmerkelijk is dat hij zijn betoog begint met 'stel nu dat wat iedereen denkt waar is', verwijzend naar de cholesterolhypothese. Alleen al het feit dat er wetenschappers zijn die sceptisch zijn over deze hypothese geeft al aan dat niet iedereen hetzelfde denkt.

Radar rekende dit door op basis van de 45.000 mensen die na de uitzending gestopt zouden zijn, wat er op zou neerkomen dat Radar verantwoordelijk zou zijn voor de dood van 1800 mensen.

Zo'n 80% van de mensen die statines nemen zouden dat doen als primair middel tegen hart- en vaatproblemen. Alleen ter preventie van hart- en vaatproblemen en alleen op basis van een zogenaamd 'te hoog cholesterol-gehalte'. Deze mensen hebben geen andere risicofactoren hebben zoals hoge bloeddruk, diabetes, overgewicht. Het is juist deze groep waarvoor het gebruik van cholesterolverlagers wordt betwijfeld. Zij hebben ook nog geen hartaanval of andere hartproblemen gehad. Er wordt benadrukt dat het in de rest van de uitzending over deze groep mensen gaat. Het gaat in Nederland dan nog over 1,2 miljoen statineslikkers.

De forse bijwerkingen van de statines worden genoemd: maagpijn, gewrichtspijn, spierpijn, botpijn. Een ex-gebruiker zei ook dat deze bijwerkingen meteen stopten zodra ze ook stopten met het nemen van deze statines.

In de uitzending wordt Marcel Crok, een wetenschapsjournalist van het tijdschrift voor Natuurwetenschap en Techniek en Wetenschap aangehaald. Hij stelt na maandenlange research dat

"700.000 mensen in nederland onnodig statines slikken. Hij baseert zich onder andere op conclusies van de Canadese professor Wright. Volgens Wright is het volgende bewezen voor statinegebruik van mensen die nog geen hartpatient zijn:  
Als u man bent boven de 70 dan hebben statines geen effect. Bent u een vrouw van welke leeftijd dan ook dan hebben statines geen effect. Bent u een man onder de 70 dan zouden de statines u kunnen helpen om eventueel een kans op een hartaanval te verlagen.
(Cholesterol Achtergrond, Statines onder Vuur)

Een artikel van de Canadese professor Jim Wright is terug te vinden op 'Cholesterol Drugs unnecessary for Many'. Hierin stelt hij dat er geen bewijzen zijn dat statines zinvol zijn bij vrouwen, noch bij mannen boven de 70.

In het programma wordt gediscussieerd door Marcel Crok, Rick Grobbee als vertegenwoordiger van de NHG (Nederlandse Huisartsen Genootschap), Michel Dutrée van Nefarma (Farmaceutische Industrie) en Hans van Brabandt, cardioloog-expert van KCE, de Belgische variant van de Gezondheidsraad.

Deze laatste benadrukt dat de geneeskunde primair als doel heeft mensen die ziek zijn gezond te maken, en niet gezonde mensen ziek moet verklaren. Hij stelt ook dat je bij de kleinste bijwerking van statines eigenlijk meteen zou moeten stoppen omdat er zo'n kleine kans is dat statines een hartfalen kunnen voorkomen, dat het simpelweg niet de moeite waard is om de kwaliteit van je leven te laten aantasten. "Mensen zijn niet gemaakt om pillen te slikken. Mensen dienen zich te amuseren".

Kortom er zijn sterke argumenten om geen statines voor te schrijven aan vrouwen in het algemeen en mannen boven de 70 jaar indien zij geen andere risicofactoren hebben dan alleen een hoger cholesterolgehalte. Zodra mensen ook diabetes, weinig beweging hebben, veel roken, overgewicht hebben of een hoge bloeddruk hebben dan zou het gebruik van statines zinvoller zijn.

Over deze laatste conclusie zal waarschijnlijk prof. Hartenbach het niet eens zijn: hij weigert te accepteren dat cholesterol als iets slechts kan functioneren. Cholesterol wordt aangemaakt door het lichaam voor zeer wezenlijke functies; iedere cel in ons lichaam zou een cholesterolreceptor hebben.

Hij noemt ook dat cholesterol een voorwaarde is voor de productie van cortisol. Cortisol wordt veel aangemaakt als reactie op stress. Wie weet hebben we met zijn allen in het westen wel hogere cholesterolwaarden omdat we zo stressvol leven en is een rustiger leven een prachtige manier om minder cortisol en daardoor ook minder cholesterol te hoeven aanmaken.